به مناسبت دوازده فروردین سالروز انتخاب جمهوری اسلامی توسط مردم ایران در سال 1357، سخنان آقای مطهری از تلویزیون ایران پخش شد. سخنان خاطره انگیز و امیدبخشی بود.

خاطره انگیز از آن جهت که به یاد گذشته ها می افتیم. امید بخش که به بیان اصول و مبانی نتیجه بخش و تمایز آن با پیرایه ها اشاره دارد.

سفیر دیکتاتور، برای خود رسالتی چون دیکتاتور قائل است. اگر در دوران طلایی دیکتاتوری باشد، احتمال صداقت سفیر افزایش می یابد. یعنی به واقع انعکاس بخشی از اقتدار دیکتاتوری را می توان در او دید. در دوران افول قدرت دیکتاتور، تظاهر و فریب در بین کارگزاران و سفرا و نمایندگان وی افزون می شود.

سفیر دیکتاتور، با حضور دیکتاتورف نقشی را برای تشخیص خود، به راستی یا ناراستی، قائل نیست.

دیکتاتورها

در دوران طلایی اقتدارشان که با دوران جوانی و میانسالی و شور و شوق نشان دادن همراه است، جذابیت خاصی برای پیروانشان دارند. در دورانی که جامعه به دلایلی چون رقابت و تحقیر و تهدید فرا ملی و یا تحقیر و تحدید ملی، دستخوش افراط گرایی است، شخصیت مقتدر دیکتاتور برای گروههایی از بازیگران پایین دستی، نقشی مشابه هنرمندان محبوب را بازی می کند. با این تفاوت که فرصت خسته شدن از این هنرمند و رجوع به بازیگری دیگر را از مخاطبان سلب می کنند که این امر جز با محدودیت های مضاعف و تمرکزگرایی و شخص محوری ممکن نبود و امروزه نیز اساسا بسیار دشوار و ناممکن است.

دیکتاتورها، اگر نتوانند در دوران پیری برای خود احترامی مشروع در نزد افکار عمومی محدود شده ایجاد کنند، به شدت تحقیر می شوند. در میان مردم به مسخره گرفته می شوند و در میان حاکمان پایین دستی، به بازی گرفته و خرفت خوانده می شود.

این امر تنها به کهولت دیکتاتور ربط پیدا نمیکند، به زیاده طلبی های روزافزوان اعوان و انصار آنان نیز باز می گردد. آنان یک قدم عقب نشینی از او را نمی پسندند و حتی شتاب وی را خواهانند و در مرحله ای خاص احساس خطر می کنند و خود را در قامت دیکتاتور بعدی می بینند و جنگ جانشینی را آغاز می کنند.

این سنتی است که در تاریخ شاهنشاهی ایران بارها دیده شده است و در حکومت های مستبد منطقه و جهان نیز وجود دارد. درواقع از جمله طبیعت های استبداد است.

در فضای مردم سالارانه، سخنان هر سیاستمدار نماینده دیدگاه او و جریان و روابط اوست. ملاحظات در سخنان مردم سالاران معطوف به افکار عمومی و مردم و نمایندگان سیاسی و فرهنگی و اقتصادی مردم است. ولی در فضای دیکتاتوری، تنها سخنان معنا دار و اصیل و متکی به قدرت، سخن دیکتاتور است. بقیه سخن ها منشا اثر حکومتی نیستند و مورد توجه نیز قرار نمیگیرند و حداکثر در تایید سیاست ها و تصمیمات دیکتاتور معنا پیدا می کند. اهمیت سخنان دحتران و پسران و درباریان و رعایای دربار نشین شاهان نیز تا آنجام که کاشف از نظر پدر تاجدار باشد معنا دارد.