وجود گروه آزادی که وابسته به حکومتها نباشند و سواد خواندن و نوشتن داشته باشند، بستر اصلی تاریخنگاری در دوران تاریخی کهن ایران بوده است. در دوره های عیلامی و هخامنشی و اشکانی و ساسانی، آثار باستانی مهمترین بیان کننده تاریخ ایران هستند. مورخان غیر ایرانی نیز سهم زیادی در معرفی تاریخ ایران بر عهده گرفته اند و البته گرایشات ضد ایرانی خود را نیز نشان داده اند.
در دوره اسلامی تاریخ ایران، تاریخنگاری ایرانی به واسطه گسترش و عمومی شدن سواد و دانش، اهمیتی استثنایی یافت و تاریخنگاری مستقل شکل گرفت ولی همچنان تاریخنگاران حکومتی اهمیت خویش را حفظ کردند.