لازم نیست دنبال همه بازار باشیم
تنها بخشی از بازار و حتی بخش کوچکی از بازار
تعیین کننده است
لازم نیست دنبال همه بازار باشیم
تنها بخشی از بازار و حتی بخش کوچکی از بازار
تعیین کننده است
در شرایط فعلی
برای کسانی که به خدمت می اندیشند
بسیاری از حوزه ها
پر خطر و چالش است
حوزه دانشجویی، نخبگی، جوانان، زنان، کارگران، خبرنگاری، اطلاع رسانی، اینترنت، دین، سیاست، حقوق، بین الملل، ...
...
حوزه های اقتصادی و کارآفرینی و حوزه کودکان، از جهاتی کم چالش تر هستند هر چند، تهدیدات این حوزه نیز از جنس دیگری است
توسعه حوزه تهدیدات و فرصت ها و تسری به عرصه های جدید منطق خاص خود را دارد
تشخیص ریشه ها و اولویت ها و مکانیزم ها از ضروریات تحرک اقتصادی و اجتماعی و شاید هر نوع ادامه حیات باشد
آیا میزان اشتغالی که اینترنت در کشور ایجاد می کند در آمارها دیده می شود؟
در هر کسب و کار
نوع خاصی از توسعه مد نظر است
در جوامعی که بزرگی را بر نمی تابند
عمق استراتژیک
توسعه موازی
چراغ خاموش برای کسب و کارهای حاشیه ای و چراغ روشن برای کسب و کارهای محور
توصیه می شود
آیا می توانیم با خارجی ها رقابت کنیم؟ در بخش دولتی یا بخش خصوصی یا غیر دولتی، راههای رقابت و نوآوری و موفقیت کدامند؟
کسب و کارهای اینترنتی در جهان به دلیل پیوستگی بازار جهانی به سوی قله های تمرکز ثروت و دانش حرکت می کنند و نظم جهانی و بازارهای پول و سرمایه و فناوری از این روند حمایت موثری می کنند. در ایران شرایط به گونه دیگری است و بخش خصوصی نیرومندی را نداریم هر چند که نطقه ظهور بانک های خصوصی بسته شده است و با رشد آنها، صنایع و حوزه های پایین دستی نیز از حمایت بیشتری برخوردار خواهند شد
اما در اینجا موضووع مشخص تری را دنبال می کنیم. نه وضعیت بخش دولتی و خصوصی و غیردولتی در ایران و جهان بلکه تنها به موضوع رقابت جهانی در بخش کوچکی از کسب و کارهای کوچک اینترنتی توجه می می کنیم و به این پرسش پاسخ می دهیم که آیا فرصتی برای رقابت با فیس بوک برای کسب و کارهای اینترنتی ما وجود دارد یا خیر؟
از ملاحظات دولتی و سیاسی و تحریمی و امثال آن که خارج از دسترسی ما هستند می گذریم و به عوامل نزدیک به خود یعنی لایه های سرمایه گذاری، فناوری های نوین و نوآوری و درنهایت مدیریت می پردازیم:
سرمایه گذاری:
بدون سرمایه گذاری های سنگین امکان حضور در عرصه های جهانی فناوری وجود ندارد. نوآوران و مخترعان جهان راه حل استفاده از منابع سرمایه گذاران را بر می گزینند و در مسیر رشد، مالکیت مادی خود را معمولا تا حد زیادی از دست می دهند، هر چند مالکیت معنوی خویش را در مواردی حفظ می کنند.
در واقع آنچه محقق می شود محصول تلاش جمعی است که با سرمایه و کار و اندیشه و مدیریت خود خلاقیت های اولیه را به روندی از خلاقیت ها و نوآوری ها بدل می سازند و با مدل کسب و کار مناسب، آن را پایدار می سازند
در ایران یافتن سرمایه گذاری های چند ده میلیون دلاری برای سایت های اینترنتی بسیار بسیار محدود و دور از ذهن است و با نگاهی به قد و قواره کسب و کارهای رقیب مثلا فیس بوک که دهها برابر چنین سرمایه گذاری است، متوجه فاصله ها می شویم. یعنی آنچه در اینجا خواب و خیال رقابت محسوب می شود، تنها فرصتی کوچک برای رقابت فراهم می آورد. در واقع فقدان سنت سرمایه گذاری معقول و مقبول در بخش کسب و کارهای اینترنتی مهمترین دشواری رقابت جدی با فیس بوک است
قناوری های نوین و نوآوری:
ولع ایرانیان به کسب دانش مثال زدنی است. تلاش عظیم دانشجویان ایرانی برای آموختن در تمام جهان به رسمیت شناخته شده است و در حوزه فناوری های نوین نیز دست ایرانیان حداقل تا پیش از شکل گیری کسب و کارهای موفق ایرانی، باز بوده است
شاید بزرگترین مزیت نسبی ایرانیان، دسترسی به دانش و فناوری های نوین و توانایی توسعه و تکمیل آنها می باشد
عدم استفاده از این استعدادهای نهفته ایرانی در کسب و کارهای ایرانی، بیش از هر چیز به فقدان مدیریت و سرمایه مربوط بوده است یا لااقل تصور اولیه ما چنین است
البته نباید ضعف مفرط فرهنگ کار موفق را نیز از نظر دور داشت. فرهنگ فعالیت جمعی، احترام به سرمایه و کار، تعریف درست از ایده و نوآوری و خلاقیت برای شکل گیری روند سالم و موفق نوآوری و کار اهمیت زیادی دارد
مدیریت:
مدیریت حلقه مفقوده اصلی در زنجیره موفقیت های ما است. با مدیریت خوب، سرمایه گذاران اطمینان پیدا می کنند و از توانایی نوآوران و مخترعان استفاده می شود و نیروی خلاق و فعال متخصصان ایرانی به ظهور می رسد
حال ببینیم چالش های پیش روی ما کدامند؟ گذشته از مشکلاتی که در مقدمه و سه حوزه اصلی بحث گفته شد، ملاحظات متنوع دیگری در حوزه اصلی رقابت مطرح است. مانند رشد سطح بالای فیس بوک به گونه ای که حتی گوگل پلاس هم نتوانسته فاصله خود را به نحو قابل قبولی با آن کم کند. ریز کردن این چالش ها و بررسی فرصت ها راهبرد اصلی موفقیت پس از آمده شدن مقدمات است
ضعف های فیس بوک راه اصلی ورود به بازار رقابت است. این ضعف ها مستمرا در حال رفع هستند و هر روز که میگذرد فرصت های رقابت کمتر می شود ولی همچنان ضعف های زیادی در ساختار فیس بوک وجود دارد که به خوبی رفع نشده اند و بخشی نیز به دلیل تغییرات فضای جامعه جهانی، به صورت الزامات موخر وارد معادله شده اند که شاید به خوبی از سوی طراحان اینده فیس بوک دیده نشده باشند
سیستم ایمیل مستقل و محبوب که از طریق نزدیک شدن به یکی از سرویس های برتر ممکن است و راه اندازی مستقل آن محل تامل است
سیستم مکمل تجاری که نیازهای کاربران را رفع کند و نیز افزایش مشارکت اقتصادی کاربران با استفاده از هویت معتبر آنان
فعال نبودن کاربران در اداره امور سایت و پوشش فعالیت های اجتماعی و غیردولتی
فقدان رویکرد تامین خدمات و سرویس های ملی و قومی و فرقه ای
ضعف محتوای علمی
ضعف سرویس ها تخصصی برای حرفه ای ها و حرفه ها
...
معمولا کارآفرینان
تنها هستند
گاهی دیکتاتور خوانده مشوند
در حوزه فعالیتهایشان نیز
به دلیل ماهیت تلفیقی و نوآوری های مورد نیاز
مشاوران سنتی کمک چندانی به آنها نمی کنند
ما معمولا به قواعد رقابت ملتزم نیستیم
از اساس کسی را رقیب نمی دانیم و آن را در شان خود نمی دانیم
در اقتصاد نیز چنین است. از کسب و کارهای رقیب اطلاع چندانی نداریم
قواعد رقابت را نمی دانیم یا رعایت نمی کنیم
در بسیاری از موارد
ماهیت اجتماعی فروش را نادیده میگیریم
و به نقش ظاهری تبلیغات بسنده می کنیم
و درگیری شبکه های اجتماعی را از ورای نام های تجاری نمی بینیم
زمانی که قرار است در یک زمین جدید و با افراد جدید بازی کنید، بهترین یاران ممکن را باید انتخاب کنیم تا از موفقیت خود، حداکثر اطمینان را حاصل کنیم
در کسب و کارهای نو این موضوع به خوبی آشکار می شود و در واقع شرایط موفقیت فوق العاده نیز بستگی فوق العاده ای به تیم فوق العاده دارد
بنفشه فارغالتحصیل مدرسه خورشید مصاحبهای را با آقای مهدی بوترابی، مدیر گروه سایتهای پرشین بلاگ، انجام دادهاند که در زیر میخوانید:
آقای بوترابی درس خوانده تاریخ هستند و تا مرحله پیش دفاع دکترا نیز پیش رفته اند ولی از آن به بعد دیگر ادامه تحصیل ندادهاند و آنچه از حوزه کاری ایشان به چشم میخورد، فعالیت روزافزون در حوزه IT است.
همزمان با تحصیل و از سال ۱۳۶۶ با تأسیس نشر سفیر در حوزه انتشار کتاب و از سال ۶۷ با موسسه مطالعات و انتشارات تاریخی میراث ملل در حوزه پژوهش و از سال ۱۳۶۹ با موسسه فرهنگی حنفاء فعالیت فرهنگی و آموزشی را در بازار کسب و کار خصوصی دنبال کرد و از سال ۱۳۷۱ فعالیتهایش متوجه حوزه اطلاعرسانی و رایانه و فناوری اطلاعات و ارتباطات(فاوا) گردید.
وی هم اکنون مدیر "گروه سایتهای پرشین بلاگ" میباشد که آنچه در این گپ خودمانی کوتاه میخوانید مجموعهای از فعالیتها، دغدغهها و ایدههای ایشان در حوزه کارآفرینی IT است.
آقای بوترابی از مجموعه فعالیتهای خود در زمینه فناوری اطلاعات و ارتباطات اینچنین میگویند:
"از سال ۱۳۷۱ به بعد، به تدریج دایره فعالیتهای اقتصادی و کارآفرینی را در حوزه کامپیوتر اعم از سختافزار و نرمافزار و همچنین اطلاعرسانی متمرکز کردم. شاید بی اغراق تا کنون بیش از ۲۰۰ برنامهنویس و متخصص رایانه در قالب شرکتهای تخصصی حنفاء و گروه سایتهای پرشین بلاگ با بنده همکار بودهاند که هم اکنون تعداد زیادی از آنان از کارشناسان ارشد یا مدیران مطرح در زمینه فناوری اطلاعات و ارتباطات هستند".
وی سابقه شکستهای بسیاری را در کارنامه کاری خود دارد و تهدیدات در حوزه IT را طیف وسیعی مشتمل بر مشکلات بسیار عادی و داخلی مرتبط با منابع انسانی و مالی و شرایط تخصصی تا مشکلات خارجی مرتبط با تحریمها و سیاستگذاریها و اقدامات دستگاههای مرتبط چون مخابرات و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی میداند.
بوترابی اجرای پروژههای بزرگ اتوماسیون در سطح کشور را در کارنامه خود دارد و از سال ۱۳۷۹ در حوزه صادرات نرم افزار نیز فعال بوده است. وی از سال ۱۳۸۲ سرمایهگذاری در سایتهای اینترنتی یا به اصطلاح شرکتهای دات کام را آغاز کرده و هم اکنون مالک سهم عمده و مدیر گروه سایتهای پرشین بلاگ است. وی میخواهد با واگذاری سهام این مجموعه به فعالین فناوری اطلاعات و ارتباطات و کاربران اینترنتی، امنیت سرمایهگذاری در این حوزه را افزایش دهد و به صورت همزمان امکان تجمیع سرمایه مناسب و مرتبط را برای توسعه سرمایهگذاری در فضای وب فارسی فراهم سازد. او معتقد است که سایتهای کوچک و متوسط و گاهی سایتهای بزرگ به تنهایی قادر به تأمین زیرساختهای حقوقی و اقتصادی و مدیریتی خود برای رقابتهای جدی نیستند و به همین دلیل به الگوی اداره سایتهای اینترنتی بر اساس ایجاد هولدینگ تخصصی میاندیشد و آن را، راهحل مناسبی برای حمایت از موفقیت سایتهای اینترنتی میداند.
بوترابی معتقد است که به دلیل اینکه شکست، بحران و تلاطم در این کسب و کار مانند تمام کسب و کارها، بلکه بیش از آنها و به وفور وجود دارد، برنده کسی است که حتی موقع شکست و عقب نشینی، عقب نشینی منظم کند و امکان بازیابی فرصتهای پیشین را حفظ کند. در این عقب نشینیهای منظم، میتوان از موقعیتهای خوب گذشته، در شرایط مناسب بعدی، استفاده کرد. ایشان حمایت خانواده و دوستان را در این زمینه بسیار مهم میداند و چون خود از این حمایت برخوردار بودهاست، یکی از علتهای موفقیت در این نوع کارآفرینی را اینگونه حمایتها میداند.
به پیشنهاد ایشان و موافقت نظام صنفی رایانه کشور، هم اکنون کارگروه سایتهای اینترنتی راهاندازی شده است که نقش مؤثری در تجمیع و کاربرد دانش صنفی فعالیت وب فارسی خواهد داشت.
مهدی بوترابی درباره مشکلات دیگر در این مسیر به عدم اعتماد و توجه بازار پول و سرمایه به حوزه IT اشاره میکند و معتقد است حضور سرمایهگذاران مخاطره پذیر و استفاده از الگوی VC یا Venture Capitals (سرمایهگذاری مخاطرهپذیر)، راهحل فوری تأمین منابع مورد نیاز و رشد سریع وب فارسی است و در ادامه تجمیع دانش فنی و مدیریتی حوزه وب در چارچوب شرکتهای مادر و هولدینگ، زیرساخت مکمل و بنگاهداری موفق شرکتهای دات کام خواهد بود.
ایشان اذعان میکنند که همیشه در کارآفرینی باید مزایای نسبی را جستجو کرد و در ایجاد یک کسب و کار نباید تمامی منابع صرف یک پروژه گردد ولی متأسفانه اکثر سایتهای فارسی اینگونهاند و کسب و کارشان یا فاقد مزایای نسبی است و یا در چارچوب منطق صفر و یک یعنی موفقیت نهایی و نابودی تمام عیار تعریف میشوند.
بوترابی معتقد است که استفاده از تجربه کسانی که در کسب و خود ورشکست شدهاند و حتی بهکارگیری آنانی که دوباره وارد فعالیت شدهاند، از کلیدهای اصلی موفقیت است و در واقع استخوانهای کسب و کارهای شکست خورده، پی و پایه کسب و کارهای آیندهاند.
آنچه در صحبت با ایشان بسیار مشهود است، ذهن خلاق و بسیار پویایی است که به طور مرتب به دنبال ایدههای جدید است و زمینههای جدیدی را نیز در این حوزه برای بسیاری از فعالان IT باز کرده و میکند. تجربیات گذشته ایشان به انضمام شکستها و تلخکامیهای مسیر راه اندازی کسب و کارهای جدید در این حوزه، ایشان را انسانی رو به جلو و با نگاه امیدوارانه به کسب و کارهایی که راه اندازی میکند بار آورده است. داشتن دانش مناسب و درخور این حوزه، تجربیات متفاوت و مختلف از فعالیت در این بازار و بررسی بارها و بارهای تمامی ضعفها و تهدیدها باعث شده است که ایشان به نقاط قوت خود و فرصتهای محیطی اشراف مناسبی پیدا کرده و در زمان مناسب برای تأسیس کسب و کارهای جدید اقدام نماید.
آدرس ایمیل ایشان :MEHDI@PERSIANBLOG.IR
از آنجا که ایران از سوی بعضی قدرتهای جهانی تحریم شده است تا از دسترسی به منابع قدرت باز بماند، و از آنجا که ما خود نیز خود را تحریم میکنیم تا از بعضی دیگر از منابع قدرت یا همان منابع قدرت بازبمانیم، و از آنجا که تاثیر سیاست ها و استراتژی ها را می توان در ارزیابی های کمی بهتر مشاهده کرد و برای تشخیص مسیر آینده
به این تحلیل توجه کنید:
با توجه به تمامی این پارامترها میتوان عدد کاربران ایرانی فیس بوک در داخل کشور و بدون احتساب کاربران ایرانی مقیم خارج از کشور را عددی بین شش تا دوازده میلیون نفر دانست